Prof. dr hab. Jan Fazlagić: Arteterapia z perspektywy nauk o organizacji i zarządzaniu Art Therapy from the Perspective of Management Science

Prof. dr hab. Jan Fazlagić,

Instytut Marketingu, Katedra Badań Rynku i Usług, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

 

Arteterapia z perspektywy nauk o organizacji i zarządzaniu

Art Therapy from the Perspective of Management Science


Arteterapia to forma psychoterapii realizowanej przez przeszkolonych arteterapeutów/psycho arteterapeutów. Celem arteterapii jest udzielenie pomocy każdemu, kogo dotknęły niesprzyjające okoliczności, choroba lub niepełnosprawność. Arteterapia zaspokaja potrzeby społeczne, emocjonalne i umysłowe człowieka. Z kolei nauki o organizacji i zarządzaniu to dyscyplina nauk zajmująca się ustalaniem zależności między sytuacjami i sposobami zachowania się ludzi w pracy, a jej wynikami oraz formułowaniem zaleceń mających zapewnić jak największą sprawność pracy indywidualnej i zespołowej. Szczególnie istotny w kontekście niniejszego opracowania jest zakres badawczy nauk o organizacji i zarządzaniu polegający na zapewnieniu jak największej sprawności pracy (indywidualnej i zespołowej). Z perspektywy nauk o organizacji i zarządzaniu postulat sprawności arteterapii polega na osiąganiu celów terapeutycznych przez klienta. Nauki o organizacji i zarządzaniu (wg aktualnej nomenklatury: nauki o zarzadzaniu i jakości) zalicza się do nauk społecznych jako wiążących się z działaniami ludzi - P. F. Drucker określa to dokładniej: „…Nauki społeczne, w tym zarządzanie, zajmują się zachowaniem ludzi i stworzonych przez ludzi instytucji. Nie ulega wątpliwości, że w naukach o organizacji i zarządzaniu obiektem analizy jest organizacja podczas, gdy w przypadku arteterapii aktywności arteterapeuty dotyczą jednostki. Jednak, jeśli spojrzymy głębiej w obszar zainteresowania nauk o organizacji i zarządzaniu odkryjemy, że w ramach tej dyscypliny prowadzone są studia i analizy dotyczące interakcji jednostki z organizacją wśród których, dla przykładu można wymienić: kreatywność pracowników, innowacyjność, zarządzanie wiedzą, motywowanie pracowników, work-life balance i wiele innych. Celem niniejszego referatu jest prezentacja wspólnych platform koncepcyjnych łączących aktualny stan wiedzy o arteterapii z aktualnym stanem wiedzy nauk o organizacji i zarządzaniu. 

Warto wspomnieć, że nauki organizacji i zarządzaniu jako obszar swoich zainteresowań obierają nie tylko zbiorowość, zespół, grupę ale także jednostkę w organizacji. Co więcej, w naukach o organizacji i zarządzaniu znajdziemy wiele opracowań dotyczących interakcji jednostek (a nie grup), np. pomiędzy liderem zespołu z członkiem zespołu, pomiędzy współpracownikami w ramach zespołu, członkami organizacji a jej interesariuszami zewnętrznymi itd. We wszystkich tych przypadkach wykorzystywana jest wiedza o człowieku, wiedza głęboko humanistyczna. Nauki o organizacji i zarządzaniu, podobnie jak arteterapia, na dużą skalę korzystają z metod jakościowych w prowadzeniu badań naukowych.

W referencie omówione zostaną wybrane koncepcje składające się na ogół wiedzy z zakresu nauk o organizacji i zarządzaniu w kontekście ich wykorzystania w ramach teorii i praktyki arteterapii. Celem utylitarnym niniejszego opracowania jest przybliżenie środowisku arteterapeutów dokonań badaczy z zakresu nauk o organizacji i zarządzaniu oraz zachęcenie arteterapeutów do poszerzenia swojego zakresu zainteresowań badawczych poza literaturę z zakresu arteterapii i psychologii. Takie podejście nie jest precedensem: w naukach o organizacji i zarządzaniu na szeroką skalę wykorzystuje się wiedzę z zakresu psychologii, antropologii kulturowej, neurologii, socjologii i in., co dowodzi, że nauki o organizacji i zarządzaniu są naukami inkluzywnymi, naukami, które czerpią inspiracje i wyniki badań naukowych spoza hermetycznie zdefiniowanych granic tej dyscypliny naukowej. Wydaje się uzasadnionym, aby autoterapeuci, idąc śladem teoretyków i praktyków nauk o organizacji i zarządzaniu również bardziej, niż to ma miejsce dotychczas zaangażowali się w wykorzystywanie z wyników badań zakresu nauk organizacji i zarządzaniu.